Son zamanlarda insanlar onun hakkında çok şey konuşmaktadırlar, fakat nedense birçok kişi SPA sözcüğünün gerçekten ne anlama geldiğini tam olarak bilmemektedir. Dünyada SPA kavramı ülkelere ve kullanım amacına göre değişmektedir. SPA terimi Latinceden gelmekte olup “Salus Per Aquam”, "Sonus Per Aqua", "Salut Per Aqua", "Sanitas Per Aquas" gibi farklı kombinasyonlardaki bu sözcüklerin ortak anlamı “Suyla Gelen Sağlık” veya “Sudan Gelen Sağlık-İyilik” olarak çevrilebilir. Genel anlamda; sağlığı, zindeliği, estetik ve güzelliği, iyileşmeyi su ve suyun iyileştirici gücüyle kazanma denebilir.
SPA yukarıdaki anlamlarının yanı sıra, bireye bedensel ve ruhsal açıdan iyileştirme ya da terapi hizmeti sunmayı amaçlayan merkez anlamına da gelmektedir.
Tarihsel olarak bakıldığında SPA’NIN geçmişi Roma İmparatorluğu’na kadar uzanmaktadır. Savaşlardan yorgun ve perişan dönen Romalı askerlerin yaralı bedenlerini iyileştirmek için inşa ettirdikleri banyolardaki tedaviye o dönem "Sanus Per Aquam" [SPA] –sudan gelen sağlık- adı verilmiştir. Bu dönemde aynı sebeple Belçika’da kurulmuş, 14. yüzyılda meşhur olan ve günümüze dek gelen SPA isimli bir şehir de bulunmaktadır.
Roma’da başlayan fakat Avrupa’da farklı şekillerde gelişen SPA kültürü; tarih içinde, mineral suları, deniz suyu kullanımı ve daha pek çok terapiyi kapsamıştır. SPA kültüründe, tarihsel olarak ana tema; tedavi olarak ön plana çıkmış ve bunun belirleyici formu da hidroterapi olmuştur.
Sağlık getiren bu su, amaç ve kullanım şekline göre; mineralli sıcak su, jeotermal su, deniz suyu veya diğer uygulamalar olabilir.
Genel SPA uygulamaları; Hidroterapi (su terapisi), Talasso Terapi (deniz suyu ile yapılan terapi), Balneoterapi (kaplıca suyu ile yapılan terapiler), bitki, deniz-termal çamur banyoları, kuru terapiler (masajlar, vücudun sarılıp sarmalanması), zindelik terapileri (oksijen teneffüsü) ve güzellik terapileri olarak sınıflandırılabilir.
Kelime anlamından daha geniş bir kapsama sahip olan SPA günümüzde yalnızca su ve çamur terapilerini değil sıcak su havuzu, çeşitli masaj terapileri, aroma terapileri, güzellik ve bakım gibi sağlık kür hizmetleri veren tesislere verilen bir isim olup su ile iyileşme, suyun kullanımından gelen sağlık, suyun sıcak, soğuk ve farklı biçimlerdeki akıtma, damlama, püskürtme gibi uygulamaları ile kazanılan dinlenme ve ferahlama duygularının edinildiği bütünleyici terapi anlamında da kullanılmaktadır.
Günümüzde kişilerin problemlerine göre her türlü ihtiyaçlarını ve beklentilerini karşılayan ve sağlıklarının daha iyiye gitmesi amacıyla kurulan ve güzellik merkezlerine de SPA adı verilmeye başlanmıştır. Yani SPA, aynı zamanda günümüz koşullarına uyarlanmış şekliyle sağlık merkezi, sağlık kulübü, dinlence ve terapi merkezi anlamına da gelmektedir.
- Uluslararası SPA Birliği (ISPA-EUSPA)’nin yapmış olduğu sınıflandırmada SPALAR arz ve talebe göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir; (Buradaki sınıflamada adı geçen SPA çeşitlerinden bazıları, SPA konseptine uygunlukları ve gerçek SPA tanımına uyumları ise tartışılabilir.)
- Kulüp SPA: Fitness gibi sağlık hizmetlerini sunan kulüplerdir. Ayrıca günlük kullanıma dayalı SPA hizmetleri de sunulmaktadır.
- Yolcu Gemisi-Cruise SPA: Bir yolcu gemisinde verilen wellness hizmetleri yanında SPA menüsü de bulunan kulüpler olup profesyonel tedaviler, kişisel egzersiz ve terapi programları sunulmaktadır.
- Günlük SPA (Day SPA): En yaygın SPA türü olup günlük SPA hizmetleri sunulmaktadır.
- Ziyaret/Tatil Destinasyon SPA: Fiziksel sağlık ve eğitim amaçlı profesyonelce yönetilen hizmet programları ile yerinde konaklama yapılması yoluyla sağlığın iyileştirilmesine yönelik hizmetler sunulmaktadır.
- Sağlık/Medikal/Tıbbi SPA: Geniş kapsamlı sağlık ve wellness bakımlarını, geleneksel SPA hizmetleri ile birlikte alternatif ve modern tedavi hizmetlerinin verildiği merkez olup sağlık personeli tarafından verilen uygulamaları da kapsar.
- Termal/Mineral/Kaplıca SPA: Kaynağından alınarak kullanılan doğal mineral, termal veya deniz suyu ile yapılan Wellness - SPA hizmetlerini ve hidroterapi uygulamalarını kapsar.
- Tatil/Dinlenme Yeri/Otel/Resort SPA: Bir tatil yeri veya otel içinde yerleşik şekilde profesyonelce yönetilen SPA hizmetlerinin, sağlık ve iyileştirme ünitelerinde SPA mutfağı menü seçeneklerinin günlük veya daha uzun süreli sunulması olup Wellness ve Fitness hizmetlerinin de sunulmasını kapsar.
Wellness kelimesi ise akıl, vücut, ruh ve ilişkilerde iyi ve zinde olmayı ifade etmektedir. Bu kapsamda insanın kendisini ruhsal, bedensel, zihinsel ve ilişkisel olarak iyi ve zinde hissetmesini sağlayan her türlü beslenme ve diyet, renk ve ses terapisi, meditasyon, Yoga, Reiki, Shiatsu, Tai Chi, masaj, cilt bakımı, doğal yaşam, ayurveda, fitoterapi (aroma terapi), çamur ve yosun banyoları, küvet bakımları, thalasso terapi gibi doğa ve doğal ürünlerle sağlıklı yaşam yöntemleri ile yapılan vücut bakımları Wellness kapsamına girmektedir.
- Türkiye’de 200 civarında SPA olduğu ifade edilmekle birlikte henüz Sağlık Bakanlığı’ndan ve EUSPA’DAN ruhsat almış SPA bulunmamaktadır. Mevcut SPALAR bakanlığın Tedavi Hizmetleri Gen. Md. den verilen tedavi ruhsatı ile çalıştığı için bir entegrasyon sağlanılamamaktadır.
